VALCOE vs LCOE: Waarom Value-Adjusted LCOE Beter is voor de Energietransitie

Het Verschil: LCOE vs VALCOE

LCOE (Levelized Cost of Electricity)

LCOE is een eenvoudige maatstaf die alleen kijkt naar de directe productiekosten van elektriciteit:

• Kapitaalkosten van de centrale
• Operationele en onderhoudskosten
• Brandstofkosten (waar van toepassing)
• Financieringskosten

LCOE beantwoordt de vraag: “Wat kost het om elektriciteit te produceren?”

Voordeel: Eenvoudig en transparant voor individuele investeringsbeslissingen.

Nadeel: Negeert volledig de systeemkosten die nodig zijn om variabele hernieuwbare energie in het net te integreren.

VALCOE (Value-Adjusted Levelized Cost of Electricity)

VALCOE is een uitgebreid raamwerk dat door het Internationaal Energieagentschap (IEA) is ontwikkeld. Het voegt aan LCOE toe:

1. Opslag (Storage): De kosten van batterijen of andere opslagmedia om energieverschillen tussen dag en nacht, of tussen seizoenen, op te vangen.
2. Netintegratie (Grid Integration): De kosten voor het versterken en moderniseren van het elektriciteitsnet om variabele hernieuwbare bronnen op te nemen.
3. Systeemflexibiliteit (System Flexibility): De kosten voor flexibiliteit in vraag en aanbod, inclusief demand response en virtuele centrales.
4. Systeemwaarde (System Value): De waarde van elektriciteit op verschillende momenten. Stroom op piekmomenten is meer waard dan stroom in dalperiodes.

VALCOE beantwoordt de vraag: “Wat kost het om elektriciteit te produceren EN in het systeem te integreren?”

Voordeel: Geeft een volledig beeld van de werkelijke kosten van energiebronnen in een toekomstig systeem met hoge penetratie van hernieuwbare energie.

Nadeel: Complexer en meer afhankelijk van aannames over toekomstige systeemarchitectuur.

Waarom VALCOE Cruciaal is voor de Energietransitie

De afgelopen jaren hebben we gezien hoe LCOE-cijfers gebruikt worden om aan te tonen dat zonne- en windenergie “goedkoper zijn dan fossiele brandstoffen.” Dit is waar, maar onvolledig. LCOE vergelijkt appels met appels alleen als het gaat om pure productiekosten. Maar in een energiesysteem met 80-90% hernieuwbare bronnen zijn de systeemkosten enorm.

Voorbeeld: Een zonnepaneel dat €60/MWh kost (LCOE) kan in werkelijkheid €120-150/MWh kosten wanneer je batterijopslag, netversterking en flexibiliteitskosten meeneemt (VALCOE).

Dit verklaart ook waarom, ondanks dalende LCOE, de consumentenprijzen stijgen. De LCOE daalt, maar de VALCOE (inclusief netwerk en opslag) stijgt door de systeemintegratie.

VALCOE in Praktijk: IEA Gegevens

Het IEA publiceert VALCOE-gegevens in zijn “Projected Costs of Generating Electricity” rapporten. Deze tonen aan dat:

• Zonne-energie LCOE: €25-60/MWh (2030)
• Zonne-energie VALCOE: €80-150/MWh (inclusief opslag en netintegratie)
• Wind LCOE: €37-50/MWh (2030)
• Wind VALCOE: €70-120/MWh (inclusief opslag en netintegratie)

De kloof tussen LCOE en VALCOE groeit naarmate het aandeel hernieuwbare energie stijgt, omdat de systeemintegratie steeds complexer wordt.

Conclusie: VALCOE als Beleidsraamwerk

Voor beleidsmakers en investeerders is VALCOE een veel beter raamwerk dan LCOE. Het geeft een eerlijker beeld van de werkelijke kosten van energiebronnen in een toekomstig, gedecentraliseerd energiesysteem. 

De energietransitie is niet alleen een kwestie van goedkope zonnepanelen en windturbines. Het is ook een kwestie van massale investeringen in batterijopslag, netversterking en flexibiliteit. VALCOE helpt ons deze werkelijkheid te zien.

Bronnen:

• IEA (2020). Projected Costs of Generating Electricity 2020 Edition
• Wikipedia (2025). Cost of electricity by source – VALCOE section