Hieronder volgt een longread die als tegenhanger dient van het zonne-energie-artikel.
Windenergie speelt een steeds belangrijkere rol in onze energiemix. In het publieke debat wordt vaak gesproken over “geïnstalleerd vermogen”: bijvoorbeeld dat Nederland inmiddels ruim 11 gigawatt (GW) aan windcapaciteit heeft geplaatst. Maar wat betekent dat eigenlijk?
Levert 11 GW aan windmolens ook 11 GW aan stroom? Nee, net als bij zonne-energie is er een groot verschil tussen piekvermogen (ook wel nameplate capacity) en de werkelijke productie. In dit artikel leggen we dat verschil uit, en kijken we waarom windmolens op zee doorgaans veel efficiënter zijn dan hun soortgenoten op land.
Wat is piekvermogen bij windmolens?
Het piekvermogen van een windturbine is het maximale elektrische vermogen dat de turbine kan leveren onder ideale omstandigheden — meestal als het stevig waait (windkracht 6–7) en de wieken op volle toeren draaien. Dit vermogen wordt uitgedrukt in kilowatt (kW) of megawatt (MW), afhankelijk van de grootte van de turbine.
Een moderne windturbine op land heeft vaak een piekvermogen van 3 tot 5 MW. Op zee worden turbines tegenwoordig veel groter: tot wel 15 MW per stuk.
Maar: het waait natuurlijk niet altijd.
Wat is de capaciteitsfactor?
Om de verhouding tussen maximaal mogelijk en werkelijk geproduceerd vermogen te begrijpen, gebruiken we de capaciteitsfactor:
Er zitten 8760 uur in een jaar. Als een turbine 24/7 op vol vermogen zou draaien, zou dat een capaciteitsfactor van 100% betekenen. In werkelijkheid ligt dit percentage veel lager — vooral omdat wind geen constante bron is.
Wat zijn de typische capaciteitsfactoren?
De capaciteitsfactor verschilt sterk tussen wind op land en wind op zee:
| Type windturbine | Capaciteitsfactor (NL, gemiddeld) |
|---|---|
| Wind op land | 22% – 28% |
| Wind op zee (offshore) | 40% – 55% |
In 2023 lag de gemiddelde capaciteitsfactor van wind op land in Nederland rond de 26%, en voor offshore wind rond de 45%.
Bron: CBS, Energieopwek.nl, IEA Wind Reports
Waarom is offshore wind efficiënter?
Er zijn drie hoofdredenen waarom wind op zee beter presteert dan wind op land:
- Hardere en constantere wind: Op zee zijn de windsnelheden gemiddeld hoger en regelmatiger.
- Minder obstakels: Geen bomen, gebouwen of heuvels die de luchtstromen verstoren.
- Grotere turbines: Offshore windturbines zijn vaak hoger en krachtiger, en kunnen daardoor energie produceren bij lagere windsnelheden én meer piekvermogen halen.
Wat betekent dit in de praktijk?
Stel: Nederland heeft in 2030 21 GW aan offshore windturbines geïnstalleerd.
Bij een capaciteitsfactor van 50% levert dat per jaar:
Ter vergelijking: het totale elektriciteitsverbruik van Nederland ligt op ongeveer 110 TWh per jaar. Offshore wind zou dus in theorie meer dan 80% van de huidige elektriciteitsvraag kunnen dekken — maar dat geldt alleen als we alle opgewekte stroom ook goed kunnen benutten en opslaan.
En wind op land?
Wind op land is goedkoper om te bouwen en onderhouden, maar minder efficiënt. Een windpark op land met 1 GW aan capaciteit levert bij een capaciteitsfactor van 25%:
Voor eenzelfde productie zijn dus meer turbines nodig op land dan op zee — en dat is vaak lastig vanwege landschappelijke impact en draagvlak onder omwonenden.
Waarom is dit belangrijk om te begrijpen?
In het publieke debat zie je vaak verwarring ontstaan door het gebruik van piekvermogens in plannen en aankondigingen. Politici en kranten spreken over “gigawatten aan nieuwe windcapaciteit”, maar zonder te vermelden wat dat betekent voor de daadwerkelijke stroomproductie.
Daarom is het essentieel om te kijken naar capaciteitsfactoren en jaarlijkse opbrengst. Alleen zo kun je beoordelen:
- Hoeveel windenergie we écht kunnen gebruiken
- Hoeveel back-up of opslag nodig is
- Of geplande projecten genoeg bijdragen aan klimaatdoelen
Conclusie
Windenergie is een krachtige bron van duurzame elektriciteit, maar alleen als we verder kijken dan het piekvermogen. Wind op zee biedt veel hogere opbrengsten dan wind op land, maar vereist ook meer infrastructuur op zee en op het land. Begrip van de capaciteitsfactor helpt om realistisch te plannen, discussiëren en investeren in onze energievoorziening.
Klimaatfeiten.net - Alles over Broeikasgassen en Klimaat 
Plaats een reactie